Kasteel de Haar: Een uniek kijkje in het leven van een adellijke familie

Een ophaalbrug, een burcht met torens, rijk gedecoreerde poortdeuren en eeuwenoude muren rondom. Kasteel de Haar is een even fascinerende als opmerkelijke mengeling van middeleeuwse sfeer en moderne luxe uit de 19e eeuw. Net buiten de stad Utrecht staat dit sprookjesachtig, middeleeuws kasteel dat is gebouwd ter meerdere eer en glorie van de familie. Eind april werd ik er rondgeleid en kreeg ik een uniek kijkje in het leven van de adellijke familie van Zuylen van Nijevelt van de Haar. Heb jij altijd al willen weten hoe deze familie heeft geleefd? Lees snel verder en ontdek de geschiedenis van het monumentale kasteel in het Utrechtse dorpje Haarzuilens.

De geschiedenis van Kasteel de Haar

Ruim honderd jaar geleden heeft Baron Etienne van Zuylen van Nijevelt van de Haar het kasteel laten herbouwen op de overblijfselen van een ruïne, die hij van zijn vader in 1888 erfde. Zijn ontmoeting met Hélène de Rothschild op een bal masqué in Parijs betekende dat hij zijn wens kon vervullen. Hij verleidde deze dame uit de zeer vermogende bankiersfamilie en hun huwelijk bracht hem de financiële middelen om een nieuw kasteel te doen verrijzen. De Baron vierde er vakantie en gaf er feesten voor rijke en beroemde gasten. Deze traditie werd voortgezet door zijn zoon Baron Egmont. In de jaren zestig en zeventig zette Baron Thierry, de kleinzoon van Etienne, De Haar opnieuw op de kaart met grote feesten voor de jetset. Hij overleed in januari 2011.

Kasteel de Haar

Kasteel de Haar

Ondanks dat de familie geen eigenaar meer is van het kasteel, hebben zij het recht behouden hier één maand per jaar te verblijven. In 2000 is het eigendom van het kasteel en het park door de familie overgedragen aan Stichting Kasteel de Haar. Het doel van deze stichting, waar ruim 150 vrijwilligers werken, is om het kasteel te behouden en open te stellen voor publiek. Het kasteelcomplex telt 200 ruimtes, waaronder ruim 25 badgelegenheden. 

Pierre Cuypers

De beroemde architect Pieter Cuypers, bekend van het Rijksmuseum en Centraal Station Amsterdam, is verantwoordelijk voor de restauratie en verbouwing van Kasteel de Haar. In 1892 werd hiermee gestart, het project heeft in totaal 20 jaar geduurd. Niet alleen de architectuur van het kasteel kwam van zijn hand, maar ook het interieur, de tuinen, de kapel en zelfs het dorp. In veel ruimtes van het kasteel is de signatuur van Cuypers terug te vinden. Een goed voorbeeld hiervan is de studeerkamer, tevens de doorloop kamer tussen de kamers van de barones en baron. Deze kamer wordt de Cuyperskamer genoemd, want alles wat in deze kamer te zien is, is door hem ontworpen.

Cuyperskamer Kasteel de Haar

Koetshuis de Haar

Het Koetshuis ligt op het Stalplein voor de entree van het park. Hier heb ik afgesproken met Sonja, mijn gids deze middag. Je kunt bij het Koetshuis genieten van een kop koffie of thee, een lunch of een borrel. Of combineer je bezoek aan Kasteel de Haar met een high tea van de Barones

Koetshuis de Haar

Via de kasteeltuinen lopen we over de ophaalbrug die ons toegang verschaft tot het kasteel. Mijn rondleiding start met een introductiefilm waarin de geschiedenis van het kasteel wordt verteld. De film duurt zo’n 10 minuten en vertelt je meer over de wederopbouw van het kasteel en je krijgt een beter beeld van de familie.

Kasteeltuin de Haar

Van open binnenplaats naar Main Hall 

Baron Etienne liet de oorspronkelijke open binnenplaats overkappen en zo ontstond er een riante extra gebruiksruimte, de Main Hall. Een grootser entree van mijn bezoek aan het kasteel kan ik mij niet bedenken. De hal is prachtig gedecoreerd met echt bladgoud, beelden en stenen reliëfs en afbeeldingen in het glas in lood. De afgebeelde personen zijn bijna allemaal voorouders en familieleden. De hal staat vol souvenirs van de verre reizen van het echtpaar.

Main Hall Kasteel de Haar

Eetzaal vol invloeden van Cuypers

De relatief kleine eetzaal bevindt zich op de eerste verdieping van het kasteel. De tafelschikking is altijd in de zogenaamde Franse Stijl. Gastheer en gastvrouw zitten tegenover elkaar in het midden en de gasten er omheen. Er is slechts ruimte voor 34 personen aan de uitgeschoven tafel. Ook in deze ruimte zijn veel kunstschatten van het echtpaar terug te vinden. De wandtapijten dateren uit de 17e en 18e eeuw en komen uit Vlaanderen. Er is heel veel op te zien! In het meubilair zie je duidelijk de handtekening van Cuypers. De houten wanden en plafonds zijn in zijn eigen werkplaats in Roermond gemaakt. Maar ook de stoelen, tafels en zelfs het bestek zijn naar ontwerp van Cuypers.

Eetzaal Kaatsteel de Haar

Een ruimte voor alleen de heren

In de Ridderzaal kwamen de mannelijke gasten na het diner bijeen om een sigaartje te roken voor ze doorgingen naar het bal. Kristallen karaffen met cognac en andere dranken dozen vol bonbons stonden er op tafel. Overdag werd deze zaal ook veel gebruikt, maar dan als huiskamer van het kasteel. Anders dan de naam van de zaal doet vermoeden, zijn er niet veel ridders in deze kamer te zien. In de twee kroonluchters, ontworpen door Cuypers, zijn wel veel ridders te zien.

Ridderzaal Kasteel die Haar

Laten zien wat je hebt 

In het plafond van de Balzaal zitten kopspiegellampen gedraaid. Als je elektriciteit wilde hebben, moest je dat zelf opwekken met je eigen generator. In die tijd was het overigens uitzonderlijk om elektriciteit te hebben. De baron wilde maar wat graag laten zien dat er elektriciteit op Kasteel de Haar was.  

Naast het prachtige plafond en de kalkstenen reliëfs hangen in de Balzaal ook twee kostbare wandtapijten. De Schepping en Zondeval en Hemelvaart van Jezus zijn gemaakt tussen 1500 en 1510 door de Brusselse wever Pieter van Aalst. Je kunt er uren naar kijken, er is zoveel op te zien. 

Balzaal Kasteel de Haar

De eigenzinnigheid van de barones

Cuypers wilde van het kasteel een homogeen geheel maken. Tot op zekere hoogte is hem dit gelukt. Uitzondering hierop zijn de slaap- en badkamer van de barones. In adellijke kringen was het gebruikelijk dat echtgenoten allebei een eigen slaapkamer hadden. Je ziet duidelijk dat een vrouw het in de grootste kamer van het kasteel voor het zeggen had. Ruimte, licht, gebruik van zachte kleuren en minder harde vormen zie je terug in de beide kamers. Cuypers was hier op z’n zachts gezegd niet blij mee. Ondanks zijn afkeur zijn er nog 11 kamers ingericht naar de smaak van Hélène.

Slaapkamer Barones Kasteel de Haar

De aangrenzende badkamer is spectaculair. Een zee aan ruimte, mede gecreëerd door de vele spiegels. Deuren, spiegels en kasten zijn voorzien van sierlijke ornamenten. De koperen wasbak en het handgeknoopt zijden tapijt zijn beiden een statussymbool. Alleen de allerrijksten konden zich dergelijke spullen veroorloven.

Badkamer Barones Kasteel de Haar

Koken met de uitgebreide Batterie de Cuisine

Inmiddels zijn we via de smalle torentrap afgedaald naar het souterrain. Hier bevinden zich verschillende keukens en dienstruimten. De Oude Keuken dateert uit de 15e eeuw en is de meest oorspronkelijke ruimte van het kasteel. De grote keuken is voorzien van een prachtige tegelvloer, een kolenfornuis en een indrukwekkende koperen pannenset. Deze zogenaamde Batterie de Cuisine, met de naam van de familie en Haarzuylens erin geslagen, is vrijwel uniek. Alleen in het Paleis op de Dam is zo’n complete pannenset aanwezig, deze is alleen niet voor het publiek toegankelijk. De Oude Keuken werd tot 1970 gebruikt, daarna werd een modernere keuken in gebruik genomen. 

Oude Keuken Kasteel de Haar

Een uniek kijkje in het leven van een adellijke familie

Je kunt uren dwalen door Kasteel de Haar, er is zoveel moois te zien. In elke ruimte is een vrijwilliger aanwezig om eventuele vragen te beantwoorden. Ik wil Kasteel de Haar en Sonja bedanken voor de informatieve en leuke rondleiding. Jullie hebben mij een uniek kijkje in het leven van de adellijke familie van Zuylen van Nijevelt van de Haar gegeven. 

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • Kasteel De Haar is uitstekend bereikbaar met de auto. Neem op de A2 afslag Breukelen, volg eerst de borden Portengen en daarna Haarzuilens. Parkeren kan bij het kasteel, een dagpas kost € 4,00 per auto. 
  • Het kasteel is ook bereikbaar met het openbaar vervoer. Vanaf station Vleuten rijdt bus 111, deze stopt voor de deur van Kasteel de Haar. De bus rijdt op woensdagen, zaterdagen en zondagen en in schoolvakanties de gehele week naar het kasteel. 

Openingstijden

  • Kasteel de Haar is dagelijks geopend van 11:00 – 17:00 uur.
  • Het park is dagelijks geopend van 9:00 – 17:00 uur.

Tijdens feestdagen worden er andere openingstijden gehanteerd. Kijk voor actuele openingstijden op de website.

Toegangsprijzen (kasteelbezoek met toegang tot het park)

  • Volwassenen: € 16,00
  • Kinderen 4 t/m 12 jaar: € 10,00
  • Kinderen < 4 jaar: gratis
  • Museumkaart: gratis

Toegangsprijzen (parkbezoek zonder toegang tot het kasteel)

  • Volwassenen: € 5,00
  • Kinderen 4 t/m 12 jaar: € 3,50
  • Kinderen < 4 jaar: gratis
  • Museumkaart: gratis

Heb jij weleens een bezoek gebracht aan dit prachtige kasteel?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *